Subsidies
Landelijk georganiseerde jeugdverenigingen Cultuureducatieve verenigingen Verenigingen informatie en participatie Politieke jongerenbewegingen Experimentele projecten Projectoproepen Jeugdhuizen Internationale projecten Jeugdverblijfcentra Brede school Organisaties kansengroepen Grootschalige jeugdevenementen Verenigingen met bijzondere opdracht Tewerkstelling
Lokaal en bovenlokaal jeugdbeleid Kadervorming en attesten Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleid Kinderrechten Internationale samenwerking Uitleendienst Kampeermateriaal Begroting Onderzoek Beleidsdocumenten Fiscale aftrek kinderopvang Publicaties Parlementaire vragen en initiatieven

1993-2013 - Een terugblik op 20 jaar lokaal jeugdbeleid


Opdrachtgever Departement Cultuur, Jeugd, Sport en Media - afdeling Jeugd
Uitvoerder Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Periode 2014 - 2015
Eindrapport 1993-2013 - Een terugblik op 20 jaar lokaal jeugdbeleid (.pdf 1,7 Mb)

Portret van 20 jaar lokaal jeugdbeleid

Het lokale jeugdbeleid is sinds de inwerkingtreding van het decreet in 1993 sterk veranderd. Zo onderging het lokale aanbod een flinke verbreding en vernieuwing en traden naast jeugdwerk ook andere thema’s op de voorgrond (jeugdinfrastructuur, jeugdruimte, jeugdcultuur, …). Vrijwel overal worden jeugddienst en jeugdconsulenten belangrijke spelers in de ontwikkeling van het lokale jeugdbeleid. Belangrijk daarbij is de inspraak van kinderen en jongeren, meestal via de lokale jeugdraad. Hoewel het jeugdbeleid zich naar alle kinderen en jongeren richt, blijft het worstelen met toegankelijkheid en inclusie van specifieke doelgroepen. Daarnaast blijft de strijd tegen de ‘overlastperceptie’ een belangrijke uitdaging.

Onderzoekers van de Artesis Plantijn Hogeschool maakten in opdracht van de afdeling Jeugd (Vlaamse overheid, Departement Cultuur, Jeugd, Sport en Media) een evolutieschets van twintig jaar lokaal jeugdbeleid. Dat gebeurde op basis van een analyse van cijfer- en ander materiaal uit de voorbije twee decennia: beleidsdocumenten, wetenschappelijke gegevens, documenten uit de sector, interviews met sleutelfiguren en cijferboeken. De opdracht behelsde ook de ontwikkeling van het 'Cijferboek Jeugd - lokaal jeugdbeleid 2014-2015'. Met de cijferboeken verzamelt de Vlaamse overheid sinds 1993 cijfergegevens over het lokale jeugdbeleid. Het huidige cijferboek is het achtste en tevens laatste in de rij.

Bredere focus

Het onderzoek '20 jaar lokaal jeugdbeleid' toont aan dat de focus van het lokale jeugdbeleid flink is uitgebreid. Het lokale aanbod verbreedt en vernieuwt. Zo is er een sterke toename van het aantal speelpleinwerkingen en krijgen ook kunstinitiatieven en skatecultuur een plaats in het lokale jeugdbeleid. Meer verstedelijkte kernen verliezen echter jeugd- en jongerenverenigingen, jeugdhuizen en jeugdclubs. Behalve op jeugdwerk focust het lokale jeugdbeleid ook op jeugdinfrastructuur, jeugdinformatie, jeugdcultuur, jeugdruimte en samenwerking met andere domeinen, zoals sport, cultuur en welzijn. Het lokale jeugdbeleid ontgroeit stilaan het vrijetijds- en jeugdwerkkader.

Professionele jeugddiensten

Vrijwel overal krijgt het lokale jeugdbeleid vorm binnen jeugddiensten. Jeugddienstmedewerkers zijn steeds hoger opgeleid en hun takenpakket verruimt: van organisator en ondersteuner naar beleidsmedewerker, netwerk- en brugfiguur. Ze springen mee op de kar van de digitalisering en informeren de doelgroep steeds vaker via website en sociale media, zoals Facebook.

Over inspraak, toegankelijkheid en verdraagzaamheid

Kinderen en jongeren krijgen bovendien van in het begin inspraak in het beleid. De jeugdraad is en blijft het lokale inspraakorgaan bij uitstek. Gedurende de hele periode bestaat de jeugdraad hoofdzakelijk uit leden van lokale jeugdverenigingen. Daardoor krijgt het jonge middenveld een adviserende stem over jeugdzaken. Andere lokale inspraakinitiatieven geraken minder gemakkelijk uit de startblokken. Zes op de tien gemeenten hebben geen andere inspraakmogelijkheden.

Het lokale jeugdbeleid richt zich naar alle kinderen en jongeren, maar blijft worstelen met toegankelijkheid en inclusie van specifieke doelgroepen. Daarnaast botst het wel eens op het veiligheids- en overlastdenken. Toch groeit het besef dat verdraagzaamheid belangrijk is en dat de ruimte voor kinderen en jongeren niet mag worden afgebakend tot speelterreinen of beperkt door gedragsregels. Stilaan vindt de idee van gemeenten als speelweefsels ingang in grote gemeenten.